Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Hùng Vương (Phú Thọ) mỗi tuần dành hai buổi chiều để tham gia luyện tập võ thuật.
Kết thúc ca trực, điều dưỡng trưởng Khoa ngoại Đặng Ngọc Hà cởi bỏ chiếc áo blouse trắng để thay bằng bộ võ phục. Anh cùng đồng đội nhanh chóng ra sân tập của bệnh viện để cùng học võ. Hình ảnh các bác sĩ tập võ ngay tại sân Bệnh viện Đa khoa Hùng Vương khiến nhiều người tò mò, song thực ra họ đã có 6 năm tập bộ môn này.
"Lớp học võ có hơn 60 học viên. Một tuần ba buổi, cán bộ, y bác sĩ, điều dưỡng, nhân viên an ninh, tài xế... dành thời gian tham gia câu lạc bộ võ thuật tại viện. Ban đầu tập chúng tôi thấy khá vất vả và mệt mỏi, nhưng bằng nỗ lực đã quen dần", điều dưỡng Hà cho biết.
Các y bác sĩ cho biết, nhờ có học võ mà họ đã nhiều lần xử lý tốt những tình huống xô xát trong bệnh viện, tránh xảy ra tình trạng hành hung nhân viên y tế.
Mới đây, ngày 29 Tết một người lái xe từ bên ngoài vào Bệnh viện Đa khoa Hùng Vương gây gổ với một tài xế xe cứu thương. Nguyên nhân là khi tham gia giao thông, lái xe cứu thương Nguyễn Tài Ba trong tình huống cấp cứu đã có tín hiệu xin vượt và vượt ôtô 4 chỗ màu trắng. Tuy nhiên tài xế ôtô cho rằng anh Ba vượt ẩu nên đã tìm tới bệnh viện "nói chuyện". Ngay lập tức, các cán bộ của bệnh viện đã bình tĩnh xử lý sự việc. "Sau khi tập võ, mình đã tự tin, không sợ hãi trước những kẻ tấn công và có thể xử lý tốt trước những hành động gây rối", tài xế xe cứu thương Ba chia sẻ.
Lớp học võ cho y bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Hùng Vương. Ảnh: B.V.
Ông Nguyễn Trạch Dân, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Hùng Vương cho biết, nghề thầy thuốc là nghề nguy hiểm bởi áp lực làm việc liên tục trong cuộc đấu tranh giữa sự sống và cái chết, phải tiếp xúc với đủ thứ dịch bệnh và hóa chất nguy hiểm. Sự nguy hiểm không chỉ dừng lại ở chuyên môn nghiệp vụ mà còn có nguy cơ bị hành hung bởi người nhà hay thậm chí là bệnh nhân. "Người thầy thuốc cần phải tự bảo vệ mình, chính vì vậy học võ là một trong những giải pháp hữu hiệu nhất", ông Dân nói.
Gần đây, các vụ hành hung nhân viên cán bộ y tế liên tục xảy ra. Phần lớn hành vi côn đồ diễn ra tại bệnh viện xuất phát từ những mâu thuẫn bức xúc của bệnh nhân, người nhà bệnh nhân với các y bác sĩ.
Ông Phạm Văn Học, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Bệnh viện Đa khoa Hùng Vương chia sẻ, danh dự và nhân phẩm, máu thậm chí cả tính mạng của bác sĩ đã nhiều lần bị chính những người vừa ít phút trước còn coi bác sĩ là ân nhân lấy đi. "Học võ không phải để đánh nhau. Võ thuật giúp bản thân khiêm tốn hơn, tính kỷ luật cao hơn, có trách nhiệm và dám chịu trách nhiệm. Ngoài ra, luyện tập võ thuật còn giúp các y bác sĩ có sức khỏe để thực hiện tốt công tác chuyên môn cứu người", ông Học nói.
Sau những ca mổ kéo dài nhiều giờ, dù rất mệt mỏi nhưng các bác sĩ vẫn phải tranh thủ từng phút đuổi theo giành giật sự sống cho người bệnh từ tay tử thần
Bác sĩ kiệt sức là chuyện cơm bữa
Chỉ dành được một khoảng thời gian ngắn để chia sẻ với PV ngay ở khoảng giữa của các ca phẫu thuật, PGS.TS.BS Nguyễn Xuân Hùng, Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Đại trực tràng – TSM, Trưởng khoa Khám bệnh tổng hợp, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức kể:
"Với một bác sĩ ngoại khoa như tôi, thông thường, thời gian một cuộc mổ sẽ tùy theo tình trạng sức khỏe người bệnh. Tuy nhiên, cuộc mổ đơn giản nhất cũng kéo dài khoảng 2 – 3 giờ đồng hồ.
Những ca phẫu thuật phức tạp kéo dài hàng chục giờ đồng hồ thường xuyên xảy ra. Vậy nên, khoảng thời gian để chúng tôi ăn uống, nghỉ ngơi đảm bảo điều độ như những người bình thường khác là không có.
PGS.TS.BS Nguyễn Xuân Hùng, Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Đại trực tràng – TSM, Trưởng khoa Khám bệnh tổng hợp, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức
Tôi thường mổ qua trưa, sau khi sắp xếp được cho bệnh nhân tôi mới bắt đầu ăn. Và có không ít lần tôi cùng đồng nghiệp nhịn đói trong phòng mổ. Sợ kiệt sức trong lúc phẫu thuật sẽ gây nguy hiểm cho người bệnh chúng tôi phải nhờ người đưa sữa lên miệng để uống cầm cự trong lúc làm.
Sau những ca mổ kéo dài nhiều giờ chúng tôi rất mệt mỏi, nhưng còn nhiều bệnh nhân đang chờ chúng tôi cứu sống nên thời gian nghỉ ngơi sẽ không có và phải tranh thủ từng phút đuổi theo giành giật sự sống cho người bệnh từ tay tử thần» - PGS Nguyễn Xuân Hùng chia sẻ.
Tình trạng quá tải bệnh viện, nhất là ở các tuyến cuối, tuyến trung tâm luôn là bài toán khó đặt ra cho ngành y tế
Trong câu chuyện của mình, bác sĩ Hùng có nhắc đến 2 điều mà những người làm nghề y luôn ghi nhớ, đó là đã theo nghề rồi thì có thể tử vì nghề; và nghề y là cái nghiệp của người thầy thuốc – nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân bằng cái nghề của mình.
Đặc biệt, đối với các bác sĩ cấp cứu, bác sĩ phẫu thuật ngoại khoa, công việc của họ càng khó khăn và khắc nghiệt.
Bát bún lạnh trong ca trực đêm
Cùng tâm trạng đó, bác sĩ Ngô Đức Hùng, khoa Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai cũng tâm sự: "Để trở thành bác sĩ phải trải qua hành trình học hành thi cử gian nan, những đêm trực triền miên để giành giật mạng sống bệnh nhân với tử thần.
Hình ảnh ghim vào đầu bác sĩ trẻ này là có lần đi trực đêm, bệnh nhân đông đến độ phải trải chiếu ra để ngồi. Bác sĩ méo mặt, thần kinh căng như dây đàn, không có thời gian để ăn uống.
Đâu phải ai cũng thấu hiểu!
Công việc của các thầy thuốc khó khăn, khắc nghiệt là thế nhưng nhiều bệnh nhân và người nhà bệnh nhân đâu hiểu...
Bác sĩ Lương Quốc Chính, khoa Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai kể: "Một cậu em đồng nghiệp ở bệnh viện tuyến dưới vừa than với mình rằng, anh ơi hôm qua em bị người nhà bệnh nhân chửi mắng oan uổng.
Họ mắng rằng "Lũ bác sĩ chúng mày quá là ác, không có tính người, bọn hút máu, đồ máu lạnh. Bố tao tới bệnh viện trong tình trạng cấp cứu, ông cần thở nhiều oxy mà chúng mày không cho thở. Giờ ông phải nằm đó thở máy là do lỗi của chúng mày".
Thấy lạ, BS Chính hỏi lại ngọn ngành câu chuyện thì cậu ấy cho hay: "Bệnh nhân bị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đã lâu, phải thở oxy tại nhà. Hôm qua, bệnh nhân vào viện vì suy hô hấp do mệt cơ. Sau khi đánh giá, em cho bệnh nhân thở oxy liều thấp, khí dung và sẵn sàng đặt ống nội khí quản và thở máy cho bệnh nhân.
Khi em đang loay hoay làm xét nghiệm khí máu cho bệnh nhân, người con trai của bệnh nhân đã vặn van oxy để tăng liều oxy cho bệnh nhân thở. Em không để ý thấy, khi đi lấy kết quả xét nghiệm khí máu về, thấy bệnh nhân đã ngừng thở, tím toàn thân, dòng oxy thở thì được vặn lên tới 10 lít/phút. Phát hoảng, bọn em đặt ống nội khi quản và thở máy cho bệnh nhân. Sau đó quay ra hỏi người con thì bị ăn chửi".
Tự tay làm hại đến tính mạng người thân mình mà không biết lại quay ra chửi mắng thầy thuốc!
Đó là đặc thù công việc của ngành y và khi đã dấn thân vào nghề các thầy thuốc đã chuẩn bị về tâm lý chấp nhận, với mục đích sao cho công việc hoàn thành tốt nhất và cứu được tính mạng của người bệnh.
Bác sĩ Trần Văn Sơn - Bệnh viện Việt Nam Cu Ba Đồng Hới, Quảng Bình đang nằm cấp cứu tại bệnh viện sau khi bị người nhà bệnh nhân tấn công tối 23/10/2017. Ảnh báo SKĐS
Nhìn nhận về việc nhân viên y tế bị bệnh nhân và người nhà bệnh nhân hành hung xảy ra nhiều thời gian gần đây, bác sĩ Nguyễn Xuân Hùng cho rằng: "Có khoảng 80 – 90% người dân có văn hóa và họ nhận thức được công việc khắc nghiệt của người thầy thuốc.
Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận người dân cố tình không hiểu những hy sinh thầm lặng của nhân viên y tế. Và những đối tượng này ở xã hội nào cũng có, ở nơi nào cũng có.
Vì họ cố tình không hiểu nên có những trường hợp nhân viên y tế làm rất tốt, làm đúng quy trình chuyên môn y tế nhưng vẫn không được ghi nhận, thậm chí còn gây khó dễ, đánh đập nhân viên y tế.
Đặc biệt trong những trường hợp cấp cứu, người dân không hiểu là do, liền một lúc rất nhiều bệnh nhân đến. Nhưng trong y tế chúng tôi bao giờ cũng có sự phân loại bệnh nhân. Phân loại ít nhất thành 3 nhóm là nhóm tối cấp cứu, nhóm cấp cứu và nhóm có thể theo dõi chậm lại.
Nhưng đối với người dân không có chuyên môn về y tế, người ta thấy chảy máu, bị đau kêu la và sẽ xảy ra tranh giành vị trí trước sau với những người khác.
Họ đòi hỏi thầy thuốc phải làm ngay, xử lý ngay lập tức. Và không may đó là nhóm côn đồ vừa đâm chém nhau ngoài đường, vừa sử dụng rượu bia, trong cuộc sống thường ngày họ cũng đã hay gây gổ và gặp tình huống như vậy bác sĩ bị tấn công oan cũng là điều không thể tránh khỏi".
Để đảm bảo an toàn cho nhân viên y tế khi thực hiện nhiệm vụ thăm khám bệnh, bác sĩ Hùng nhấn mạnh đến 3 điều gồm:
An toàn từ việc xây dựng cơ sở vật chất của bệnh viện, phải có luồng riêng khi giao tiếp giữa thầy thuốc và người bệnh, không thể để tất cả người nhà bệnh nhân đổ xô vào tiếp cận với thầy thuốc.
Vấn đề an ninh trong bệnh viện phải có sự phối hợp giữ nhân viên an ninh của viện và lực lượng công an, để góp phần làm hạn chế các hành vi bạo lực phát sinh.
Bản thân người thầy thuốc phải tốt, kíp làm việc phải chuyên nghiệp, nhân viên y tế phải tận tụy với người bệnh, giải thích một cách thấu đáo cho bệnh nhân và người nhà bệnh nhân rõ về những thắc mắc của họ, về vấn đề họ không vừa lòng thì sẽ góp phần giảm thiểu xung đột tại các cơ sở y tế.
Người thầy thuốc làm tất cả chỉ với mong muốn người bệnh khỏe mạnh, mong muốn mọi người thấu hiểu nghề y là nghề đặc thù, có sự đòi hỏi khắc nghiệt. Và hơn hết, những người làm nghề y là những người có tâm nên hãy tin tưởng để các thầy thuốc cứu chữa, mang lại sức khỏe cho mọi người.
Đương nhiên, ngành nghề nào cũng có nhưng con sâu làm rầu nồi canh nên cũng không thể khẳng định tất cả những người làm nghề y đều hoàn hảo, nhưng nhìn chung những người thầy thuốc đều theo đuổi sự nghiệp với cái tâm từ mẫu và mong muốn người bệnh của mình được an toàn.
Tình trạng quá tải bệnh viện, nhất là ở các tuyến cuối, tuyến trung tâm luôn là bài toán khó đặt ra cho ngành y tế. Và với các bác sĩ công tác ở tuyến cuối như bác sĩ Hùng thì áp lực công việc, khó khăn cũng tăng lên gấp bội.
Đặc biệt, vào những ngày Tết Nguyên đán vừa qua và những ngày sau Tết, số lượng bệnh nhân cấp cứu tăng đột biến, khiến cho cả bệnh viện phải căng mình để chữa chạy cho người bệnh.
Theo số liệu thống kê của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, những ngày Tết và sau Tết số lượng bệnh nhân đến bệnh viện điều trị tăng khoảng 30 – 50% so với bình thường.
Chỉ trong 7 ngày của dịp Tết, bệnh viện tiếp nhận khoảng gần 1.000 trường hợp bệnh nhân. Trung bình mỗi ngày có khoảng 150 ca bệnh nhân đến cấp cứu, có những ngày cao điểm lên tới trên dưới 200 ca.
1. Bạn trai mình là bác sĩ da liễu. Mỗi lần hẹn hò, anh ấy đều nhìn vào mặt mình rất chăm chú. Mình cứ nghĩ anh ấy định khen hôm nay mình trang điểm đẹp vì lần nào đi chơi với anh ấy, mình cũng đầu tư vô cùng. Không ngờ anh ấy toàn vuốt mặt mình rồi nói: "Cái mụn này của em một tuần sau là xẹp", "Nhân mụn này 2 ngày nữa là chín"... Không hiểu mình mất công đổi màu son với màu mắt làm gì không biết nữa???
2. Có lần đang yên đang lành tự nhiên anh ấy cầm tay mình rồi nhìn chằm chằm. Mình hỏi anh ấy sao thế, anh ấy nói: "Em có biết có một tĩnh mạch của em bị lệch không?".
3. "Anh có nhớ em không?" "Nhớ." "Nhớ kiểu nhớ từ trong tim nhớ ra đúng không?" "Không." "... Anh nói gì cơ?" "Nơi diễn ra hoạt động liên quan đến suy nghĩ tình cảm của con người chủ yếu nằm ở khu vực vùng hải mã (hippocampus) và vùng hạch hạnh nhân (amygdala)... Theo anh biết, chức năng chủ yếu của trái tim là duy trì hoạt động bơm máu kéo dài theo quy luật giúp lượng máu đi khắp cơ thể để trao đổi oxy và trao đổi chất với các tế bào trong cơ thể, giúp con người duy trì sự sống căn bản, chứ hoàn toàn không phụ trách việc nhớ nhung..."
4. Vừa mới ôm nhau xong, anh ấy tự nhiên vuốt nhẹ lên cổ mình và nói: "Sụn tuyến giáp của em nhỏ thế, nếu bị người ta đánh vào vị trí này một cái kiểu gì em cũng chết." "..."
5. Chụp một tấm selfie xinh xắn post FB, kết quả, anh người yêu học Y bình luận ngay bên dưới: " Em bị loét miệng khá nặng rồi đấy, nhìn là biết vì mặc ít nên bị lạnh." ~ Không thể inb nói với nhau được à T.T
6. Có bạn trai học Y đồng nghĩa với việc hai đứa chưa tâm sự được mấy câu bạn đã nhận được tin nhắn "Thôi anh đi học đã nhé!".
7. Có lần anh ấy thấy tôi đeo lens: "À hóa ra là kính áp tròng, loại có màu đúng không? Anh còn tưởng em bị đục thủy tinh thể."
8. Một nam sinh trường Y viết thư cho bạn gái. Sau khi nhận được, cô gái đã rưng rưng cảm động: "Cảm ơn tờ bùa anh tặng, em đã dán trên cửa rồi!"
9. Các cặp đôi bình thường thời gian chủ yếu là để yêu nhau, thời gian chút ít còn lại mới là để dành cho học tập. Mà các cặp đôi ở trường Y thì thời gian chủ yếu dành cho học tập, chút thời gian còn lại mới là để yêu đương.
10. Yêu một anh chàng học Y, tốt nhất đừng có bày trò làm nũng nói bạn bị ốm, nếu không anh ấy nhất định sẽ càm ràm 1001 câu bạn ốm là do lý do A, lý do B, lý do C... Bạn lỡ khỏi ốm hơi chậm một chút cũng bị mắng.
11. "Mai mình ăn lẩu đi anh!" "Trên thân bò thường có sán dây bò, trên người lợn thường có ấu trùng sán lợn." "Thế ăn tôm được không?" "Trong tôm có lắm kí sinh trùng lắm em." "Thịt nướng cũng ok ha anh?" "Em không nghe qua kí sinh trùng Toxoplasma bao giờ hả?" "Thế sushi?" "Trong cá có ấu trùng nang đấy!: "Thế em ăn chay là được chứ gì?" "Mấy món kiểu củ ấu, mã thầy là vật chủ trung gian của sán gừng..." "Uống nước trắng thì sao?" "Khi tiếp xúc với nước bị nhiễm bệnh, kí sinh trùng hút máu sẽ gây nhiễm trùng da." "Hừ! Em đi ngủ luôn đây!" "Bị muỗi Anopheles đốt rất có thể sẽ bị sốt rét." "Thôi mình chia tay đi anh!!!" "Đừng nha, để anh nói với em về vấn đề tâm lý trị liệu hậu chia tay!”
12. Nếu bên cạnh bạn có một cô gái có bạn trai học Y, xin bạn nhất định tâm sự cùng cô ấy nhiều hơn vào buổi tối. Cô ấy chắc hẳn rất buồn chán, rất vô vị và chẳng có gì để làm. Bởi vì, rất có thể bạn trai cô ấy 9 giờ đã đi ngủ.
13. Nam chính trong phim bị thương phải vào bệnh viện, nữ chính khóc lóc thảm thiết. Anh ấy thì vừa ngồi cạnh mình vừa lải nhải: "Miếng dán điện cực dán sai chỗ rồi, máy truyền máu thì không mở. Sắp chết rồi cũng không cho thở oxy. Thôi xong, thế là sắp chết thật rồi!"
14. Mình thực tập ở gần trường anh ấy. Buổi trưa hai đứa đi ăn. Mình bảo mấy ngày nay mình bị ho. Và thế là, trước mặt bao người, anh ấy lấy... một cái ống nghe từ trong túi ra.
Nghề Y là một nghề nhọc nhằn, và con đường đến với nghề thì dài miên man đầy khó khăn thử thách. Từ ngày nộp đơn thi đại học với tỉ lệ chọi cao ngất ngưỡng, cho đến ngày bước vào trường đại học với vô số các kì thi tối tăm mặt mũi, và rồi vào đời với những ngày ra vô trực miệt mài cho tới lúc nghỉ hưu...
Không phải để than vãn (vì nghề nghiệp nào cũng có khó khăn và đáng trân trọng cả!), chỉ để mọi người có thêm góc nhìn nhân văn hơn về ngành Y (khi mà điều rất đáng buồn là tình trạng bạo hành nhân viên y tế đang ngày càng phổ biến...).
1. BẠN MONG MUỐN ĐƯỢC GIÀU CÓ
- Nếu bạn buốn trở thành tỉ phú trước tuổi 30, thì rõ ràng nghề bác sĩ không phải chọn lựa lý tưởng. Vì nếu muốn trở thành bác sĩ chuyên khoa sâu thì dù có học cật lực bạn cũng chỉ mới bước chân vào lãnh vực chuyên khoa ở độ tuổi 27. - Và ngay ở Âu Mỹ cũng cực ít người trong ngành Y thuộc giới siêu giàu.
2. NHỮNG NGÀY CUỐI TUẦN THẢNH THƠI- Từ những ngày chân ướt chân ráo vào trường Y, hầu như mọi sinh viên đều đã quen với các kì thi bất tận ngập trong những ngày cuối tuần... - Và khi đi làm thì lịch trực gác thay nhau đến rất nhanh. Thậm chí những dịp lễ Tết lại là những ngày vất vả hơn cả.
3. NHỮNG ĐÊM NGỦ NGON TRỌN VẸN- Bên cạnh việc phải trực đêm, các bác sĩ còn có lịch trực online tại nhà bất kể giờ giấc. Đối với Đột quỵ, thì các bác sĩ làm can thiệp còn đòi hỏi phải có mặt ngay khi có chỉ định dù ngày hay đêm...
Hình ảnh bác sĩ kiệt sức sau ca phẫu thuật xuyên đêm
4. BẠN KHÔNG MUỐN BỊ CHO LÀ NGỐC NGHẾCH- Cảm giác mặc cảm ngốc nghếch sẽ có mặt thường xuyên khi được làm việc cùng các đàn anh/ chị và các thầy cô. Vì đây là công việc chăm sóc con người, mọi lỗi lầm đều có thể để lại hậu quả nghiêm trọng và bạn phải học tập không ngừng.
5. BẠN MUỐN ĐẶT ƯU TIÊN HÀNG ĐẦU CHO GIA ĐÌNH VÀ BẠN BÈ- Sau thời gian làm bác sĩ, bạn dần sẽ nhận ra công việc đã buộc bạn phải đặt nó lên ưu tiên hàng đầu. Những ngày trực, những ca cấp cứu buộc phải về trễ, những cuộc gọi khẩn lúc đêm hôm,... và phải hy sinh gác lại những ngày nghỉ, những cuộc hẹn, những dịp sinh nhật,... Gia đình và người thân bạn phải thông cảm rất nhiều.
6. BẠN KHÔNG MUỐN LÀM BUỒN LÒNG BẤT KÌ AI- Đầu tiên là làm buồn lòng thất vọng không ít với người thân từ những lần bỏ lỡ trong những dịp quan trọng (vì công việc). Sau đó là nhiều lần khi phải giải thích những ca bệnh không thể qua khỏi với bệnh nhân và gia đình... Bạn sẽ quen với những từ " Xin lỗi" và " Rất tiếc..."
7. TÍNH SÁNG TẠO- Nghề Y đòi hỏi sự cần cù, chăm chỉ hơn là khả năng sáng tạo và mộng mơ. "Hãy theo dõi sát bệnh nhân và hãy chăm chỉ đọc sách" là điều mà các đàn anh hay chỉ dạy đàn em.
8. SỨC KHỎE DỒI DÀO- Là câu chúc mừng vào các dịp năm mới, sinh nhật,... và là câu chúc các bác sĩ dành cho bệnh nhân. Nghe có vẻ trái ngược, nhưng các nhân viên y tế chính là những người có các nguy cơ sức khỏe về thể chất và tinh thần nhiều nhất. Vì do đâu? Vì chế độ làm việc thiếu nghỉ ngơi, ăn uống thất thường, stress thường xuyên...
Dù mất mát, từ bỏ nhiều nhưng tại sao rất nhiều bạn trẻ vẫn mong muốn bước chân vào trường Y? Rất nhiều bậc cha mẹ mong mỏi con cái trở thành bác sĩ?... Vì mọi người vẫn gọi nghề Y là nghề cao quý. Đó không chỉ là một nghề nghiệp mà còn là một con đường...đầy gian nan nhưng thú vị dành cho những người kiên trì và can đảm...
Nhớ lúc mình cầm đơn xin nghỉ việc, đến chân cầu thang lên lầu 1 phòng Tổ chức, thì gặp bác sĩ Th .... - một đồng nghiệp cũng vừa mới nghỉ việc tại Bệnh viện X chuyển qua làm khoa Thần kinh bệnh viện mình. Sau khi nghe mình kể những câu chuyện bức xúc a,b,c ... Chỉ bảo : Ừ thì em cứ làm những điều em cho là đúng đi, nhưng chị nghĩ người định không bằng ông Trời định. Tất cả đều có duyên em ạ. Mình làm việc đừng mong người khác trả công, mà hãy để ông Trời trả công cho mình.
Mình khá bất ngờ với lời khuyên và an ủi như vậy. Chị là bác sĩ, có nghĩa là người làm khoa học nhưng lại tin vào tâm linh, vào ông Trời giống mình y chang.
Chị đã 50 tuổi rồi, với 26 năm hành nghề Y có lẽ đã nếm trải đủ mọi cung bậc vui buồn, chìm nổi rồi ... nên mới nghiệm ra những điều như vậy.
Hôm nay mình kể câu chuyện này, vì cả đêm vừa nằm học bài thi vừa nghĩ đến một bác sĩ bị rơi vào vòng lao lý.
Muốn nói, muốn sẻ chia ... mà sao miệng khô khốc.
Hay là mình nói lại lời của chị Th : Người định không bằng trời định. Người trả công chi bằng để ông Trời trả công cho chúng ta.
Hãy vững lòng!
Cuộc đời nghịch lý là vậy, khi người khác đang ngủ ngon ở nhà, thì chúng ta phải thức trắng đêm cấp cứu bệnh nặng, bệnh đe dọa tử vong để giành lại sự sống mỏng manh cho bệnh nhân ...Khi người ta dựa vào cơn đau, hay bệnh tật có thể la mắng, chửi bới thậm chí có hành vi đe dọa bác sĩ, thì chúng ta vẫn phải luôn cúi đầu chào, nhẫn nhịn và phải thật niềm nở ân cần chữa trị ... Và khi chúng ta kiếm tiền chân chính bằng việc mở phòng mạch, hay đi khám bệnh tại nhà, hay đi làm nghề khác để nuôi vợ nuôi con ... thì bị lên án : Suốt ngày than cực khổ, lương bèo ... mà bác sĩ nào cũng giàu....
Mấy ai thấy giọt mồ hôi thầm lặng rơi?
Mấy ai thấy vẻ mệt nhòai trên khuôn mặt sau một đêm trực nhiều bệnh nặng? Mấy ai biết được, khi nghe bệnh nhân bệnh nặng nói đỡ hơn rồi, lòng người thầy thuốc còn vui hơn cả bệnh nhân? Mấy ai nhớ đến ngày thầy thuốc? Mấy ai nói lời cám ơn?
---
- Mỗi khi nghe đâu đó trên báo chí, bác sĩ nào đó bị kiện vì làm chết bệnh nhân, lòng anh thấy xa xót, như có ai xát muối vào lòng. Anh đồng nghiệp nói xong, nhìn ra phía cửa sổ. Cơn mưa đêm qua để lại vài vết mưa trên ô cửa kính. Sáng nay bầu trời nhiều mây, như báo hiệu mùa bão tố đang đến thật gần. - Em thì thấy sợ con người quá. Hôm qua lên mạng vô mấy trang web, mà thấy hãi trong lòng. Có ai là người trong cuộc? Có ai hiểu hết nội tình? Vậy mà sao kết án, phán xét người khác dễ dàng đến thế? Bởi "ở cuộc đời, lỗi lầm không sợ, chỉ sợ lòng người không đủ bao dung". Một bác sĩ đàn em thở ra, tiếng thở như thật dài. Buổi ăn sáng tự dưng trầm hẳn so với mọi ngày. Vẫn biết mạng người là quan trọng. Vẫn biết nỗi đau mất đi người thân là không gì bù đắp được, nhưng ... để có một kết luận rõ ràng, nhiều khi phải có sự vào cuộc của nhiều cơ quan chức năng. Dựa vào tường trình của một hay hai bên đương sự thì ... quy kết tội cho người bác sĩ thì quá ư là ... tàn nhẫn.
- Có mấy ai biết được bao nhiêu áp lực mà người bác sĩ phải gánh trên vai khi hành nghề Y? Có bao nhiêu bác sĩ được tôn vinh vì những cống hiến cho nền y học, cho sự chữa trị bệnh nhân? Chữa trị hàng ngàn bệnh nhân khỏi bệnh, thì không ai nhắc, chỉ cần sơ sẩy, hay do vô ý sơ sẩy là bị bao nhiêu búa rìu dư luận phang tới tấp. Có mấy ai biết người bác sĩ trước hết cũng là người, dễ bị tổn thương về mặt tinh thần? Còn gia đình người thân và con cái của họ nữa, nếu nghe thấy, đọc thấy những dòng lăng mạ, căm phẫn ấy, họ sẽ ra sao? Nhiều lúc em muốn bỏ nghề. Nghề bác sĩ là nghề đặc thù, vậy mà được trả lương cào bằng như mọi ngành nghề khác, thì hỡi ôi ... xa xót.
Bác sĩ đàn em nói tiếp trong bức xúc. Mình cứ thẫn thờ ...
Nhớ một lần giữa trưa nắng chang chang 12 giờ, mình chạy từ quận 11 sang quận 7 để khám bệnh cho bệnh nhân, đến nơi thì gọi điện thoại không ai bắt máy. Tới khi có người bắt máy, nói: có hẹn bác sĩ nhưng bận việc ra ngoài rồi, hôm khác đến. Tự dưng thấy lòng chùng xuống. Cha mẹ cho con ăn học bao nhiêu năm trời, bao nhiêu công sức, bao nhiêu mồ hôi và nước mắt mà giờ đây ....
Mình có một bệnh nhân ở tận quận 2, thứ tư hàng tháng, tôi đều tranh thủ chạy ra khám cho bà. Nhưng thường thì không hề khám cho một người, mà khám cho cả gia đình. Ai cũng hỏi, ai cũng đòi đo huyết áp. Nhiều lúc cầm tiền 300 ngàn về giữa cơn mưa chiều mà lòng chát đắng. Nước mắt mặn, hay do nước mưa mặn.
Có lẽ nước mắt của mưa rất mặn.
---
Nhưng không phải nghề Y toàn chông gai, đôi khi mình vẫn nhận một giỏ xoài bệnh nhân cất công từ quê mang lên, mà lòng thấy rưng rưng. Đôi khi, nghe bệnh nhân nói : Cám ơn bác sĩ, từ lúc đi khám bác sĩ tới giờ, tui mạnh hết sức, không còn đi nhập viện nữa, hễ gặp ai tui cũng kêu đi bác sĩ hết gáo.
Đối với mình, bao nhiêu đó cũng đủ làm trái tim rộn rã, và tự dưng bật khóc.
Thời gian qua thông tin về tình trạng bác sĩ nộp đơn xin nghỉ việc ở bệnh viện công đang diễn ra khá phổ biến,đặc biệt tại BVĐK TP Cần Thơ có đến 14 bác sĩ nộp đơn xin nghỉ việc. Hay ở một số BVĐK khu vực phía nam như Long An, An Giang, Bạc Liêu mặc dù bác sĩ được bố trí làm việc tại các BV tuyến tỉnh và địa phương cũng có nhiều ưu đãi nhưng bác sĩ vẫn xin nghỉ việc.
Cùng với “trào lưu” bác sĩ xin nghỉ việc tại BV, dư luận lại bất ngờ với việc hai trường Đại học Y danh giá nhất cả nước là Đại học Y Hà Nội và Đại học Y Dược Sài Gòn đã không tuyển đủ chỉ tiêu bác sĩ như dự kiến.
Theo đó, lần đầu tiên trong lịch sử hơn 100 năm, Trường Đại học Y Hà Nội không tuyển đủ chỉ tiêu ngành bác sĩ đa khoa và Trường Đại học y khoa danh giá nhất Sài Gòn là trường Đại học Y dược TP. Hồ Chí Minh cũng hạ điểm chuẩn, tuyển bố sung hơn 400 chỉ tiêu, thậm chí ngay cả những ngành xưa nay vốn được cho là hot cũng không đủ chỉ tiêu.
Theo thông báo của trường Đại học Y Hà Nội, ngoài hai ngành "hot" là Y Đa khoa và Răng Hàm Mặt không tuyển bổ sung, hầu hết các ngành đào tạo của Trường ĐH Y Hà Nội đều tuyển không đủ chỉ tiêu. Nhiều ngành chỉ mới gọi được 50% số lượng thí sinh trúng tuyển. Cùng với đó, năm nay cũng là năm đầu tiên Trường ĐH Y dược TP.HCM phải tuyển bổ sung đợt 2. Đặc biệt, trong 12 ngành phải xét tuyển bổ sung có cả ngành đào tạo "hot" như Răng Hàm Mặt.
Điều này đã khiến nhiều người bất ngờ và đặt ra câu hỏi phải chăng các thí sinh đã không còn “mặn mà” với các trường Y, Dược…?
Nhìn từ phía người trong cuộc, trên Facebook của bác sĩ Lý Mai Thơ, BVĐK Tuyên Quang cho biết, không bố mẹ nào làm ngành Y muốn cho con theo nghề của mình. Vị bác sĩ này đã chia sẻ thông tin trên Facebook và viết “Thực tế thôi, vào khó, học khổ, lương thấp, áp lực thì nhiều, có bố mẹ nào ngành Y muốn con mình theo nghề đâu. Nên chăng cần có cái nhìn khác từ xã hội, chính sách của Nhà nước ....”.
Cùng quan điểm này, chị Nguyễn Thị Thuyến, cán bộ y tế ở quận Kiến An, TP Hài Phòng có con sang năm thi vào đại học cũng khẳng định. Vì mình công tác trong ngành y, nên không bao giờ mình cho con thi vào ngành y. Trên Facebook của một bác sĩ chia sẻ , “khách tát tiếp viên hàng không bị cấm bay, phạt tiền. Nhân viên y tế bị hành hung còn chịu thêm “búa rìu” dư luận. Xem ra nhân cách nhân viên y tế thua xa tiếp viên hàng không. Chuyện gì đến sẽ phải đến: tuyển sinh nghề Y bị ế..”!
Chia sẻ về vấn đề này, PGS.TS Phạm Duệ, nguyên Giám đốc Trung tâm Chống độc BV Bạch Mai cho biết, làm việc trong ngành y có rất nhiều áp lực, thậm chí là công việc nặng nhọc, không kể giờ giấc bất kể ngày đêm, thậm chí còn nguy hiểm đến tính mạng nếu gặp phải những kẻ côn đồ. Nếu làm sai hoặc làm không tốt thì phải “hứng chịu” búa rìu dư luận …
sai sót thì dư luận lên án tràn lan rất nhanh; và hành xử bác sĩ bằng luật rừng.Đối với nhiều người thì chỉ có sức khỏe và tính mạng bệnh nhân là quí,là phải nâng niu giữ gìn còn sức khỏe và tính mạng bác sĩ là đồ bỏ đi nên thoải mái mà đánh,đập, đâm chém.
Một trong những thí dụ dễ nhận thấy áp lực cho ngành y là câu chuyện tiêm chủng mở rộng: trong vài chục năm nay y tế Việt Nam được sự hỗ trợ của tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ra sức tuyên truyền, cán bộ y tế khắc phục khó khăn (thiếu người, thiếu phương tiện thiếu thuốc) để mở rộng tiêm chủng phòng bệnh cho toàn dân, trong đó đặc biệt chú ý đến trẻ em.
Thành tựu đã rõ ràng, Việt Nam đã được WHO đánh giá cao về việc xóa bỏ một số bệnh dịch hàng đầu như sởi, bại liệt, ho gà, bạch hầu, đậu mùa… Thế nhưng thời đại thông tin bùng nổ lại đem đến nhưng bất lợi cho chương trình tiêm chủng mở rộng: một số trẻ tiêm vắc - xin bị phản ứng với thuốc có trẻ bị sốc phản vệ, có trẻ chết - thành tựu to lớn của TCMR bị quên hết để mỗi khi có một cháu bé bị bệnh hoặc tử vong liên quan đến vắc - xin là dư luận xà hội sôi lên sùng sục, chất vấn, điều tra, lên án, đòi hỏi, thậm chí tẩy chay, các mẹ bảo nhau không cho con đi tiêm chủng nữa. Vắc - xin sởi nhập về “ế” ,tỉ lệ tiêm phòng sụt xuống, không đủ để ngăn ngừa dịch bệnh trong cộng đồng, dịch sởi năm 2014 xảy ra: hàng nghìn hàng vạn trẻ mắc bệnh sởi: bệnh viện nhi và các khoa nhi quá tải, hàng trăm trẻ chết vì sởi biến chứng ‘chạy hậu”.
Trong khi nhân viên y tế căng người ra chạy chữa, chăm sóc, có cán bộ y tế cả tuần thường trực ở bệnh viện để chống dịch, chăm sóc bệnh nhân thì dư luận xã hội, báo chí lại sôi sùng sục lại than vãn, đòi hỏi và có cả lên án là ngành y đã thiếu chú ý đến y học dự phòng, không tuyên truyền cho dân đi tiêm chủng. Cứ như vậy, thành một vòng luẩn quẩn khiến ai cũng mệt mỏi. Rồi sẽ đến lúc ngành y không tuyển được bác sĩ. Nói về việc này PGS.Bs Phạm Duệ cho biết: ngay tại bệnh viện Bạch Mai không phải khoa nào cũng dễ tuyển bác sĩ: như Trung tâm Chống độc mấy năm nay cũng chưa tuyển được bác sĩ chống độc. Một trong những nguyên nhân mà sinh viên không mấy mặn mà với Bác sĩ chống độc là làm việc vất vả, cường độ công việc cao, nhưng lương thấp và khó kiếm việc làm thêm ngoài giờ … Mặt khác, đào tạo bác sĩ đầu vào khó, thời gian đào tạo dài nhưng hệ số lương bất hợp lý.
Có Thạc sĩ làm mười năm nay nhưng hệ số lương chưa được 4.00.Với chuyên ngành chống độc lương thì ít, khó khăn thì nhiều việc khó tuyển bác sĩ sẽ làm cho Trung tâm không đủ nhân lực để phát triển, hoàn thành những nhiệm vụ khó khăn phức tạp của 1 đầu tầu trong công tác phòng chống ngộ độc PGS. Duệ lo ngại.
Năm nào cũng vậy, vào dịp Tết, mọi người được nghỉ nhưng đối với những người làm trong ngành y, đó lại là dịp vất vả nhất. Trong dịp Tết, số bệnh nhân nhập viện vẫn có, bệnh nhân điều trị giảm nhưng ca cấp cứu tăng. Vì thế, bác sĩ, y tá cũng chóng mặt với công việc của bệnh viện. Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Cấp - Trưởng khoa Cấp cứu Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương chia sẻ về câu chuyện những ngày trực tết của mình. Thạc sĩ Cấp cho biết hầu như những ngày Tết, đối với người làm bác sĩ, cảm giác luôn cô đơn vì họ chỉ có công việc. Đối với tất cả mọi người trong ngành y đều thiệt thòi trong ngày Tết nhưng đối với người bác sĩ cấp cứu, đặc biệt là bệnh truyền nhiễm thì còn cô đơn hơn.
Biết trước nghề nghiệp của mình như thế, bác sĩ thường động viên anh, em y bác sĩ dù phải làm việc gấp 2 -3 lần ngày bình thường cũng cố gắng vì bệnh nhân.
Có những năm khi gần giao thừa có một bệnh nhân cấp cứu nặng, cần sự hỗ trợ của các bác sĩ. Mọi người lại cùng nhau cứu bệnh nhân mà quên cả giờ giao thừa, thời khắc đón năm mới thiêng liêng nhất.
Năm nào cứ vào dịp Tết số lượng bệnh nhân cấp cứu tại Bệnh viện đều tăng, nhưng bác sĩ giảm vì mọi người luân phiên nhau nghỉ Tết. Bệnh nhân tăng là do bệnh nhân khi bị nhẹ không đến bệnh viện khám. Họ cố ở nhà giữ bệnh lâu, đến khi bệnh có diễn biến đột ngột họ mới vào viện.
Bệnh viện tuyến dưới tết có xu hướng gửi bệnh nhân nặng lên tuyến trên để tránh dịp tết, tránh xui xẻo và họ lo không cấp cứu được cho bệnh nhân. Vì thế, trong ngày Tết bệnh nhân luôn đông hơn ngày thường, nhất là ở các bệnh viện tuyến trung ương.
Hơn 10 năm gắn bó với công việc của một bác sĩ cấp cứu, thạc sĩ Cấp cho biết chưa khi nào ông cùng gia đình được đón cái Tết trọn vẹn. Năm nào ông và đồng nghiệp cũng chia nhau trực.
Hơn nữa, theo truyền thống của Bệnh viện, đến thời khắc giao thừa, lãnh đạo bệnh viện, các khoa phòng đều tập trung tại bệnh viện đón giao thừa, sau đó chúc Tết các bác sĩ, y tá trực Tết và chúc Tết bệnh nhân nằm lưu tại viện. Có lẽ vì thế, dù các bác sĩ thiếu không khí của gia đình nhưng họ vẫn có chút ấm áp từ đồng nghiệp, từ cơ quan.
CHUYỆN THẤT HẸN LÀ NHƯ CƠM BỮA
Chuẩn bị trước từ mấy hôm những món quà nhỏ dành cho bệnh nhân của mình, thạc sĩ Cấp cho biết niềm vui trong ngày trực Tết của các bác sĩ đó là được trao những món quà nhỏ, chúc mừng năm mới đến với bệnh nhân và người nhà của họ.
Cảm giác đón năm mới trong bệnh viện đối với người nhà bệnh nhân là cô đơn vô cùng. Họ vừa lo sức khỏe của người thân, vừa nhớ không khí Tết bên ngoài. Nên trong bệnh viện chỉ có tiếng bác sĩ và tiếng thở dài của người nhà bệnh nhân. Các bác sĩ của ca trực ngoài việc đảm bảo cho bệnh nhân đều cố gắng cười tạo không khí vui tươi dịp năm mới.
Từ năm 2006, thạc sĩ Cấp về công tác tại Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương, ông gắn bó với khoa cấp cứu từ đó. Khi hỏi về gia đình trong dịp Tết, thạc sĩ Cấp chỉ cười: "Tôi chưa bao giờ bị vợ càu nhàu vì không đón Tết được ở nhà. Lý do thứ nhất vợ tôi làm cùng ngành, từ ngày chưa lấy nhau bà xã quen việc có bệnh nhân nặng ở lại bệnh viện và thậm chí lúc đó có hẹn hò đi chơi cũng nghỉ không đi. Lâu dần, chuyện thất hẹn với bác sĩ thành quen".
Tuy nhiên, điều mà các bác sĩ đều trăn trở đó là các con. Vợ hay bố mẹ sẽ quen dần với công việc nhưng các con của họ ít người quen. Những ngày nghỉ con nhà khác bố mẹ cho đi chơi còn con bác sĩ rất ít khi được bố mẹ cho đi chơi, đó là thiệt thòi cho các cháu.
Hai con của thạc sĩ Cấp thi thoảng đến dịp nghỉ lễ Tết đều thích bố mẹ cho đi chơi, nhưng bố mẹ đều hẹn con dịp sau vì lịch trực của bố mẹ ở hai bệnh viện không trùng nhau. Mặc dù công việc vào dịp Tết của những người trong ngành y cũng không khác gì ngày thường, họ không được nghỉ ngơi nhiều nhưng đến nay niềm vui của họ vẫn là mỗi ca cấp cứu thành công, dành giật sự sống cho bệnh nhân từ bàn tay tử thần.
Thạc sĩ Cấp hồ hởi khoe: "Chúng tôi luôn chuẩn bị sẵn giường bệnh và khu cách ly vì trong dịp Tết việc di chuyển giữa các vùng là yếu tố lây lan nhiều bệnh truyền nhiễm. Bệnh viện luôn ở tư thế sẵn sàng trực chiến với các bệnh lây nhiễm ngày Tết. Dù đón Tết ở bệnh viện, có chút tủi thân nhưng rồi khi tổng kết dịp nghỉ Tết ai cũng thở phào vui vẻ vì các ca bệnh đều kiểm soát được"
Cô, học Y, 6 năm, ra trường, làm bác sĩ. Điều kiện khó khăn, phải làm xa nhà, 2-3 tháng về thăm một lần, chỉ kịp hỏi thăm bố mẹ vài câu, nấu bữa cơm, ôm mẹ ngủ một giấc, rồi lại đi. Thi thoảng mẹ muốn gọi cho con gái lại thôi, sợ con đang học, đang trực, đang mổ. Tết về nhà một hai ngày thì cũng biết ngủ vì mệt. Gặp gỡ bạn bè cùng trang lứa nghe lương bác sĩ lại cười, không đủ bữa liên hoan nhỏ. Chưa bao giờ thấy buồn, nghề chọn người, cô nghĩ vậy.
Tuổi thanh xuân cứ thế trôi qua, vẫn ngày ngày đi làm, vẫn trực gác. Hằng đêm trực vẫn canh giấc ngủ cho bệnh nhân. Có người gọi cô vì khó ngủ, có người vì đau đầu, đau bụng, không tiểu được...
Một đêm trực, vẫn như mọi đêm, lúc cô đang loay hoay xử trí bệnh thì nhạc chuông điện thoại reo, là mẹ, cô không nghe máy, lát sau xong việc cô gọi lại cho mẹ, đầu dây bên kia giọng mẹ có vẻ mệt: " Không có gì đâu, mẹ nhớ nên gọi thôi, mẹ không biết con trực. Thôi con làm việc đi." Tắt máy, cô lại quay về với công việc của mình. 30 phút sau, điện thoại lại đổ chuông, là bố! Cô bắt máy, giọng bố hối hả:" Mẹ con đang ở phòng cấp cứu, huyết áp cao quá, lên đến 220, giờ phải nhập viện gấp." Bất giác như có gì đó bọt nghẹt tim, cô thấy nghẹn ngào, nước mắt vô thức trào ra, ngấm vào môi mặn chát. Òa khóc nức nở như đứa trẻ thơ chỉ muốn chạy ngay về với mẹ. Cảm giác mình là đứa con bất hiếu nhất trần đời. Nhưng rồi quay về với thực tại, với bệnh nhân, lại mạnh mẽ đứng lên và tiếp tục. Bởi cô biết, là nghề Y, là con đường mà cô đã chọn, là ước mơ, là sứ mệnh...
Anh, học Y, 6 năm, ra trường, làm bác sĩ. Cũng sinh ra trong gia đình nghèo khó, bôn ba, cũng xa nhà, nhưng xa hơn cô, số lần anh về nhà chỉ đếm trên đầu ngón tay. Bố anh còn trẻ, nhưng cuộc sống khó khăn, nhìn ông già hẳn, những nếp nhăn hằn trên trán. Có con trai làm bác sĩ, bố vẫn phải bán mặt cho đất, bán lưng cho trời để trang trải và lo cho các em ăn học. Bố đau ốm nhiều lần nhập viện anh cũng không về được. Thi thoảng bố lại vào thăm, mang cho con trai ít gạo, con gà.
Mấy ngày trước mẹ anh gọi vào, nước mắt giàn dụa :" Bố bị tai biến nhập viện, nặng lắm!" Thế là anh phải sắp xếp công việc nghỉ phép về quê. Vào bệnh viện nhìn bố nằm trên giường bệnh, lòng quặn thắt, chỉ ước có thể hàng ngày chăm sóc bố như đã từng chăm sóc bệnh nhân. Nhưng rồi cơm áo gạo tiền, vì công việc còn dang dở, vì những bệnh nhân vẫn rất cần anh, thế là bố ổn hơn một tí anh lại phải khăn gói vào để làm việc. Sáng qua còn trực, còn mổ, đến tối nhận được tin bố trở nặng, anh bắt xe về nhà, được nửa đường thì hay tin bố đã ra đi. Lần đầu tiên thằng con trai mạnh mẽ trong anh biết mất, gục mặt, nước mắt lả chả rơi. Anh về đến nhà cũng không kịp nhìn mặt bố lần cuối. Xót xa......
Anh và cô, đến cuối cùng vẫn trở về với công việc, gạt bỏ nỗi đau và mạnh mẽ bước tiếp. Bởi họ biết họ đã mang trên mình chếc áo blouse trắng huyền thoại là đồng nghĩa với sứ mệnh cao cả chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân. Họ biết dù sao đi chăng nữa, bố mẹ vẫn luôn dõi theo và ủng hộ sự lựa chọn của họ, tự hào về họ.
Đây chỉ là 2 chuyện nhỏ trong muôn vàn những chuyện có thật đến rơi nước mắt trong ngành Y. Các nhân viên Y tế đang ngày đêm chiến đấu trên mặt trận sinh tử đó để giành giật sự sống từ tay thần chết. Họ để tuổi thanh xuân trôi qua trong những đêm trực dài, họ bỏ gia đình đằng sau vì các bạn.
Tất nhiên, xã hội nói chung và ngành Y nói riêng, đâu đó vẫn luôn có những mặt trái, nhưng xin đừng vì thế mà phủ nhận những gì mà họ đã hi sinh. Tại sao khi cầm một tờ giấy trắng có một vết mực nhỏ, bạn chỉ thấy vết mực mà không thấy rằng phần còn lại là cả một tờ giấy trắng tinh? Không cần xã hội tôn vinh, báo chí ca tụng, tất cả những gì họ cần chỉ là... được bình yên để tiếp tục chiến đấu.
Ai vào được ngành y, đang hành nghề y cũng có chữ “nhẫn” đáng nể hơn người bình thường. Chữ “nhẫn” được đánh giá cao như một đức tính quý, yếu tố quan trọng dẫn tới thành công.
Trái lại, bạn thử ngẫm xem: Chữ nhẫn cũng gây khổ đau cho người sở hữu nó. Phàm đã là người tốt, là thầy thuốc hay thầy giáo thì chữ nhẫn cũng như gông đeo vào cổ. Người ta mừng vì nhờ nó mà thành công nhưng nước mắt, xung đột nội tâm, mất đi bản ngã cũng là sự mất mát to lớn đi kèm.
6 năm trong trường y rèn chữ nhẫn cho tôi nhiều lắm. Hơn 60 môn học, 13 đợt thi cử cao điểm, 6 năm dài đằng đẵng hết mài quần ở giảng đường, thư viện lại đạp xe đến bệnh viện thực hành. Đêm trực cần mẫn điền chỉ số theo dõi bệnh nhân hàng giờ, nửa giờ về nhịp thở, nhịp tim, đo nhiệt độ, huyết áp… rồi chia sẻ, động viên, an ủi người bệnh và người nhà bệnh nhân…, lúc nào cũng phải tỉnh táo, nhẫn nại… Rồi cũng đến sáng.
Tôi ra trường đi làm cho đến giờ đã 50 tuổi, may thay vẫn còn giữ được chữ nhẫn!
Sáng nay, một bệnh nhân đòi tôi xuống tầng 1 đón lên để khám vì… không có ai đi cùng. Nếu không có chữ nhẫn, tôi sẽ phát điên vì xung quanh còn mấy chục bệnh nhân đang chờ khám.
Những ngày nóng nực, đầy hơi người, tiếng trẻ con ọ ọe, tiếng chuông điện thoại các kiểu vẫn kêu… mà màn hình dày đặc danh sách chờ khám gần 60. Chỉ kiên nhẫn mới giúp bạn thoát hiểm, giải quyết từng trường hợp không được sai sót không lịch sự quá nhưng phải đủ nhã nhặn, con số 60 giảm dần 59, 58… và hết. Trong suốt quá trình khám sẽ có rất nhiều bệnh nhân nổi xung vì chờ lâu, vì không đồng ý cho trẻ em và người già được khám trước, muốn chụp ảnh hoặc ghi âm chúng ta, bạn cũng phải kiên trì giảng giải. Nóng giận sẽ làm bạn phải ân hận về sau dù bạn thắng hay đối phương thắng.
Bệnh khó, bệnh nhi không phối hợp đòi hỏi bạn phải tăng tính kiên trì lên gấp bội. Các bệnh nhân khác sẽ xì xào ông già này khám lâu, nhưng cũng phải lờ đi thôi và kiên trì để có chẩn đoán đúng. Cháu bé đái vào blouse của bạn nóng ran và nhiều khi ngực ta phải gập xuống để khám bệnh làm chuột rút đau như nhồi máu cơ tim nhưng một tay vẫn phải giữ chắc em bé - tay kia cầm máy soi để chẩn đoán ra bệnh cho cháu. Rồi những bệnh nhân ngơ ngác, mệt mỏi từ Sơn La, Yên Bái xuống khám bệnh… trông chờ, hy vọng… làm ta phải kiên nhẫn, cố gắng… Có những lúc mệt mỏi, về nhà đổ sập xuống sau bữa cơm tối…
Tôi chưa hề mất kiên nhẫn ư? Có chứ, rất con người và tự nhiên thôi. Giáo dục, lương tâm, y đức cũng có lúc không thắng được sự bất công, vô lý, thói gây gổ, vô kỷ luật của rất nhiều bệnh nhân và người nhà họ. Cũng có lúc phải to tiếng nhưng trang trọng yêu cầu trật tự, hợp tác trong công việc khám chữa bệnh. Bệnh nhân chửi mắng, công kích, quy chụp vô lối cũng cần phải hiên ngang tự bảo vệ mình và đồng nghiệp. Chữ nhẫn khiến ta được coi trọng hơn vì biết áp dụng đúng lúc, đúng chỗ chứ đừng để nó hủy hoại hay giết chết nhân phẩm của ta.
Chữ nhẫn không được bỏ bê nhất thời. Nếu để cái tôi trong giây lát cao hơn thân phận phục vụ, rồi phải ân hận, rồi phải trả giá… Lại phải chờ mong sự cảm thông của dư luận, sự phán xử biện chứng có lý, có tình. Mong sao mỗi áo trắng ghim chắc được chữ nhẫn trong tim.
Buổi sáng ngày 16 tháng 7 năm 1996, một bác sĩ ở Bệnh viện Mắt Trung ương đã chỉ định bác sĩ Nguyễn Duy Minh tiêm hai loại thuốc Gentamycin và Hydrocortison vào khoang cạnh nhãn cầu cho một bệnh nhân.
Là người rất thông minh và có chuyên môn giỏi, nhưng bác sĩ Minh không chủ quan, anh vẫn làm những thuật toán trong đầu cẩn thận trước khi tiêm. Sau rút mũi kim vài tiếng, mắt trái của bệnh nhân đau dữ dội và không nhìn thấy gì, các bác sĩ phải mổ cấp cứu.
Sự cố xảy ra với bệnh nhân thật đáng tiếc. Nhưng hàng loạt sự việc diễn ra tiếp theo đã tạo nên một bi kịch đáng tiếc hơn nhiều: 4 tháng sau, bác sĩ Minh đã treo cổ tự sát.
Cho đến tận hôm nay, vẫn chưa ai tìm ra lỗi của bác sĩ Minh. Nhưng ở thời điểm đó, gia đình bệnh nhân đã gây áp lực mạnh mẽ, yêu cầu Bộ Y tế đuổi việc, cá nhân bác sĩ Minh phải bồi thường 30 triệu.
Trước sức ép từ nhiều phía, bác sĩ Minh đã bị cách li khỏi người bệnh, cách li khỏi sinh viên, bị cô lập khỏi đồng nghiệp, phải tự rời bỏ bệnh viện và nhà trường, chuyến đi tu nghiệp tại Cộng hòa Pháp cũng bị dừng lại.
Là người chứng kiến từ đầu đến cuối câu chuyện, tôi rất quan tâm đến cách bác sĩ Minh vật lộn với bi kịch và kết thúc nó. Trước khi bị đình chỉ toàn bộ công việc, tôi nhìn thấy bác sĩ Minh run rẩy khi khám cho bệnh nhân, mệt mỏi khi giảng bài cho sinh viên.
Mỗi buổi sáng đến viện Mắt, bác sĩ Minh chỉ biết ngồi im nhìn chồng bệnh án trong sự cô đơn và bất lực. Phía sau anh không có một ai, thay vào đó là những bộ bàn ghế trống, có thêm tập báo với hàng loạt bài viết về anh giống như một tội đồ.
Ngày nhận quyết định tạm thời đình chỉ công việc, bác sĩ Minh lái xe về nhà trong trạng thái hoảng loạn, mọi thứ bắt đầu tuột dốc.
Những tháng ngày sau đó, bác sĩ Minh lặng lẽ sống quanh quẩn với mẹ già và mấy đứa em, tiếp tục gặm nhấm từng bài báo. Qua nhiều đêm mất ngủ, anh suy nghĩ rất nhiều và cảm thấy như mình là kẻ xấu, khi hình ảnh bệnh nhân cứ trườn qua cửa sổ, mang theo vết thương cũ đến tố cáo và đòi tiền.
Là người tiếp xúc trực tiếp với bác sĩ Minh, tôi biết anh không chỉ rất giỏi chuyên môn, mà còn là một bác sĩ rất yêu nghề, rất yêu bệnh nhân; anh đã từng viết những câu thơ dành cho người bệnh.
Hàng chục năm công tác, đây là lần đầu tiên gặp tai biến nghiêm trọng, nhưng bác sĩ Minh đã phải vật lộn với nó và mất đi sự nghiệp. Mẹ và những đứa em chỉ biết chia sẻ bằng những giọt nước mắt. Bác sĩ Minh không ngừng đặt ra những câu hỏi về giá trị thực của bản thân.
Đêm 24 tháng 11 năm 1996, bác sĩ Minh gọi đứa em gái đang học lớp 12 vào ngủ cùng. Anh tâm sự với em rất nhiều, muốn em gái học thật giỏi, nhất là môn ngoại ngữ để sau này có thể đi tu nghiệp ở nước ngoài. Nhưng bác sĩ Minh không muốn em theo học ngành y để trở thành bác sĩ.
Buổi sáng ngày 25 tháng 11 thật đặc biệt, khi cô em út đạt bốn điểm 10 nhưng lại không vui và cảm thấy bất ổn. Vừa tan trường, em không còn tâm trạng nào ngoài việc nghĩ về anh trai, nên lao vội về nhà, vừa đạp xe vừa khóc.
Bước chân lên căn gác, đập ngay vào mắt em gái là người mẹ già đang nằm bất tỉnh dưới sàn, anh trai đã được mọi người cắt dây đặt nằm xuống giường trông như đang ngủ. Ngay phía dưới nơi anh treo cổ là chiếc ghế anh ngồi đọc sách hàng ngày, bên trên có một cuốn từ điển tiếng Pháp, trên nữa có chồng sách bệnh học, đó là những thứ anh tự kê và bước chân lên đó tìm đến cái chết.
Làm bác sĩ, tôi dễ dàng ghi lại sự đau khổ của nhiều đồng nghiệp sau những sự cố y khoa, cùng những tổn thương của gia đình họ.
Đến tận hôm nay, tôi vẫn còn thấy những giọt nước mắt của nhân viên y tế ở Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hòa Bình. Họ chưa thể nào lấy lại bình tĩnh, bàn tay chưa thể hết run rẩy mỗi khi bước vào một ngày làm việc mới, mặc dù sự cố 8 bệnh nhân chạy thận nhân tạo chết cách đây đã nửa năm.
Tôi cũng vừa mới được nghe tâm sự của các y bác sĩ Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Bắc Ninh sau sự cố 4 cháu bé sơ sinh tử vong. Từ điều dưỡng cho đến bác sĩ, họ quá mệt mỏi khi mỗi buổi sáng đến viện sẽ là một ngày làm việc chuyên môn căng thẳng. Buổi tối họ còn phải trả lời hàng loạt câu hỏi điều tra của công an. Đêm muộn trở về đến nhà, trên một con đường có hai làn xe rỗng, họ phải chiến đấu với bản thân để giữ vững tay lái. Những ngày nghỉ đi chơi cùng gia đình, họ không cảm thấy gì cả.Mỗi khi sự cố y khoa xảy ra, tâm lí của những người trong cuộc rất xấu, có khi là hoảng sợ không tìm thấy lối thoát. Nhưng họ vẫn không được phép dừng lại, không có sự trợ giúp thực sự; mà họ vẫn phải tiếp tục khám bệnh nhân và thực hiện những ca phẫu thuật. Nếu họ không lấy lại được sự tự tin của mình, thì chính những bệnh nhân tiếp theo sẽ lại phải gánh chịu hậu quả.
Nhân viên y tế là những người làm công việc thuộc lĩnh vực khoa học không hoàn hảo trong một thế giới không hoàn hảo, nên họ luôn phải đối diện với nguy cơ trở thành nạn nhân của chính hệ thống chăm sóc sức khỏe không hoàn hảo ấy. Nhưng đạo đức nghề y đòi hỏi bác sĩ phải tự vận dụng nghị lực để vượt qua khó khăn, không ngại đau khổ khi làm việc thiện, chế ngự cảm xúc bản thân để hoàn thành nhiệm vụ trong một nghề khắc kỉ.
Làm bác sĩ sẽ không ai tránh khỏi sai lầm. Nhưng sai lầm lớn nhất không phải là những lỗi chẩn đoán hay điều trị sai, cũng không phải do quy trình bị làm hỏng; mà sai lầm lớn nhất là chúng ta đặt niềm tin vào giá trị tuyệt đối của một cá nhân, để khi xảy ra sự cố thì mọi tội lỗi đều đổ lên đầu chính cá nhân ấy.
Hệ thống y tế được thiết kế với nhiệm vụ cụ thể là bảo vệ con người và không làm hại bất cứ ai; mà bác sĩ cũng chính là con người, họ cần được bảo vệ ngay trong hệ thống của mình. Đó là lí do để tôi cho rằng, đã đến lúc hệ thống y tế của chúng ta cần thay đổi, để chia sẻ trách nhiệm với những người trực tiếp gây ra sự cố.
Sự vào cuộc của bệnh viện không chỉ thể hiện trách nhiệm khắc phục hậu quả, mà còn để bảo vệ nhân viên y tế tránh khỏi cuộc khủng hoảng về tinh thần và thể xác, đó cũng là nhiệm vụ quan trọng không kém. Vai trò nhập cuộc của các cấp quản lí ngành cũng vậy, vừa để xử lí khủng hoảng, vừa giúp cho nhân viên y tế có chỗ dựa pháp lí vững chắc.
Tôi đặc biệt đề cao vai trò của các hội nghề nghiệp, bởi chỉ có uy tín chuyên môn cao nhất mới đủ khả năng hỗ trợ nhân viên y tế vượt qua khủng hoảng. Đứng đầu trong số các hội nghề nghiệp đó, chính là Tổng hội Y học Việt Nam, mà qua vụ việc 8 bệnh nhân chạy thận nhân tạo bị tử vong là một ví dụ sinh động nhất cho vai trò của Hội này.
Cuối cùng, tôi quan niệm sự sẻ chia mới chính là liều thuốc hữu hiệu nhất để giảm bớt những nỗi đau. Mỗi khi nhân viên y tế gặp sự cố, họ rất cần sự chia sẻ của cha mẹ, vợ chồng, con cái, anh chị em ruột thịt, hay người yêu ở phương xa. Nhưng ý nghĩa nhân văn hơn cả, vẫn là sự đồng cảm sẻ chia của dư luận xã hội; đó là những cái nắm tay, những nụ cười thân thiện, những cái tai hiểu biết.
